Memede Kitle ve Ele Gelen Şişlikler
Meme dokusunda fark edilen her kitle, hastalar için endişe verici olsa da büyük çoğunluğu (%90’dan fazlası) iyi huyludur. Dr. Şahnaz, meme hastalıkları cerrahisi alanında deneyimli olup, memede ele gelen kitle veya şişlik şikayetiyle başvuran hastalara doğru tanı ve tedavi yaklaşımını sunmaktadır.
Memede Kitle Neden Oluşur?
Memede kitle oluşumuna yol açan başlıca nedenler şunlardır:
- Hormonal değişiklikler (adet döngüsü, hamilelik, emzirme, menopoz)
- İyi huylu meme hastalıkları (fibroadenom, kist, papillom)
- Meme enfeksiyonları (mastit, apse)
- Travma ve yağ nekrozu
- Kötü huylu tümörler (meme kanseri)
İyi Huylu Meme Kitleleri
Fibroadenom: En sık görülen iyi huylu meme tümörüdür. Özellikle 20-30 yaş arası kadınlarda sık rastlanır. Sert, hareketli, ağrısız bir kitle olarak ele gelir. Kanser riski yok denecek kadar düşüktür. Takip edilebileceği gibi, büyüme veya hasta rahatsızlığı durumunda cerrahi olarak çıkarılabilir.
Basit Kist: İçi sıvı dolu, yuvarlak veya oval oluşumlardır. Genellikle ağrılıdır ve adet döneminde boyutları değişebilir. Ultrasonla kolayca tanınır. Kist sıvısının boşaltılması (aspirasyon) belirtileri giderebilir.
Papillom: Süt kanalları içinde gelişen küçük, iyi huylu oluşumlardır. En önemli belirtisi meme başından gelen kanlı veya şeffaf akıntıdır. Nadiren kanser riski taşıyabilir.
Meme Enfeksiyonu (Mastit) ve Apse: Genellikle emzirme döneminde görülür. Memede kızarıklık, şişlik, ağrı ve ateş ile kendini gösterir. Antibiyotik tedavisi yeterli olmadığında apse boşaltılması gerekebilir.
Yağ Nekrozu: Memeye gelen darbe veya travma sonrası yağ dokusunun hasar görmesiyle oluşur. Sert, düzensiz sınırlı bir kitle olarak ele gelir ve mamografide kanserle karışabilir. Genellikle cerrahi gerektirmez.
Kötü Huylu Meme Kitleleri (Meme Kanseri)
Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı çok yüksektir. Meme kanserinde görülen tipik bulgular:
- Memede ele gelen, ağrısız, sert, düzensiz sınırlı kitle
- Meme başında çekilme, içe dönme veya kanlı akıntı
- Meme cildinde portakal kabuğu görünümü (peau d’orange)
- Koltuk altında ele gelen lenf bezi
- Memede şekil bozukluğu veya asimetri
Tanı Yöntemleri
Ultrasonografi: Memede kitle saptanan tüm hastalarda ilk değerlendirme yöntemidir. Kist-kitle ayrımını yapar.
Mamografi: 40 yaş üstü kadınlarda tarama ve tanı amaçlı kullanılır. Mikrokalsifikasyonlar gibi erken kanser bulgularını gösterir.
Biyopsi: Kitleden doku örneği alınarak patolojik inceleme yapılır. İğne biyopsisi (tru-cut) veya eksizyonel biyopsi (kitlenin tamamen çıkarılması) şeklinde uygulanır.
Cerrahi Tedavi
İyi huylu kitlelerde, hasta rahatsızsa veya büyüme gösteriyorsa kitlenin çıkarılması yeterlidir.
Kötü huylu (kanser) saptanan durumlarda ise şu cerrahi seçenekler değerlendirilir:
- Lumpektomi (Meme Koruyucu Cerrahi): Sadece tümörlü bölgenin sağlıklı sınırla çıkarılması. Ameliyat sonrası radyoterapi mutlaka eklenir.
- Mastektomi: Meme dokusunun tamamen çıkarılması. Tercih nedeni tümörün boyutu, çok odaklı olması veya hastanın tercihidir.
- Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi: Kanserin ilk yayıldığı lenf bezinin çıkarılıp incelenmesi.
- Onkoplastik Cerrahi: Tümör çıkarıldıktan sonra kalan meme dokusunun yeniden şekillendirilmesi, simetrinin korunması.
Ameliyat Sonrası Süreç
Lumpektomi sonrası hastalar genellikle aynı gün veya ertesi gün taburcu olur. Mastektomi sonrası 1-2 gün hastanede kalış gerekebilir. Patoloji sonucuna göre ek tedaviler (radyoterapi, kemoterapi, hormon tedavisi, hedefe yönelik tedavi) planlanır.
Sonuç
Memede ele gelen her kitle mutlaka değerlendirilmelidir. Erken tanı, hem iyi huylu hastalıklarda gereksiz kaygıyı ortadan kaldırır hem de meme kanserinde hayat kurtarır. Dr. Şahnaz, meme kitlelerinde tanıdan tedaviye multidisipliner yaklaşım sunmakta ve hastalarına en uygun cerrahi seçeneği belirlemektedir.